Kim cương nhân tạo Trung Quốc chuyển hướng sang chip AI

Ngành kim cương nhân tạo (lab-grown) của Trung Quốc, nơi sản xuất khoảng một nửa nguồn cung toàn cầu, đang tìm hướng đi mới ngoài trang sức: làm vật liệu cho chip bán dẫn, máy chủ AI và các thiết bị điện tử cao cấp. Reuters cho biết lý do chính là cạnh tranh ngày càng gay gắt và giá đá trang sức liên tục bị ép xuống.

Kim cương nhân tạo: ít trang sức hơn, nhiều vật liệu công nghệ hơn

Một trường hợp tiêu biểu là ông Feng Canjun, chủ nhà máy Jiaruifu ở tỉnh Hà Nam. Nhà máy làm ra khoảng 2 triệu carat mỗi năm, hiện khoảng 70% số đó dùng cho trang sức. Ông đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng phần dùng làm “vật liệu chức năng” lên hơn 50% và hạ phần trang sức xuống tối đa 30%. Kế hoạch này không nhằm tăng sản lượng mà nhằm chuyển dần công suất sang mảng công nghiệp có giá trị cao hơn. Theo ông Feng, biên lợi nhuận gộp của đá trang sức chỉ khoảng 30–40%, còn kim cương công nghiệp vào khoảng 50%.

Hà Nam chiếm khoảng 80% sản lượng kim cương tổng hợp của Trung Quốc và có hàng trăm nhà sản xuất. Riêng nhà máy của ông Feng có 550 máy ép theo công nghệ nhiệt độ cao, áp suất cao, mỗi máy giá khoảng 3 triệu nhân dân tệ. Mỗi máy làm ra 120 carat đá thô trong sáu ngày. Từ năm 2019 đến 2025, sản lượng của nhà máy đã tăng gấp 10 lần. Một doanh nghiệp khác là Henan Liliang Diamond dự kiến chuyển 1 tỷ nhân dân tệ, vốn huy động để mở rộng sản xuất đá trang sức, sang một dự án kim cương chức năng.

Công nghệ kim cương trong tản nhiệt chip AI

Kim cương dẫn nhiệt rất tốt nên được kỳ vọng sẽ giúp làm mát chip trong các trung tâm dữ liệu AI. Theo giới phân tích, tản nhiệt là cơ hội gần nhất. Việc dùng kim cương làm chất bán dẫn còn xa hơn vì đòi hỏi độ tinh khiết và tiêu chuẩn sản xuất cao hơn nhiều. Truyền thông Trung Quốc đưa tin Huawei và TSMC đang thử nghiệm kim cương tổng hợp để làm mát chip, còn Lenovo đã bán laptop dùng vật liệu tản nhiệt kim cương-đồng. Viện Ningbo cho biết mô-đun kim cương-đồng giúp tăng 80% khả năng truyền nhiệt và cải thiện 10% hiệu năng chip. Ngoài Trung Quốc, Element Six (thuộc De Beers) và Orbray (Nhật Bản) đã làm ra wafer kim cương đơn tinh thể 3 inch. Chính phủ Tây Ban Nha cũng đầu tư 753 triệu euro vào một nhà máy wafer của Diamond Foundry. Chuyên gia Robert Bouquet cho rằng thị trường công nghệ có thể vượt quy mô khoảng 100 tỷ USD/năm của trang sức kim cương. Dù vậy, Reuters lưu ý tiềm năng thương mại vẫn chưa chắc chắn và có nguy cơ dẫn tới dư thừa công suất.

Góc nhìn An Thư

Nếu các nhà sản xuất lớn thực sự chuyển công suất sang mảng công nghiệp, áp lực dư cung kim cương nhân tạo cho trang sức có thể giảm bớt. Khi đó, giá loại đá này có thể không còn giảm mạnh như thời gian qua. Với người mua tại Việt Nam, kim cương nhân tạo vẫn là lựa chọn tiết kiệm. Tuy vậy, nên coi đây là món trang sức để đeo, không phải tài sản tích trữ, và cần yêu cầu giấy kiểm định ghi rõ nguồn gốc lab-grown.

Xem thêm tại An Thư: Bảng giá kim cương · Ưu đãi Đổi lớn tại An Thư

Nguồn tham khảo

Reuters (đăng lại trên The Standard), Amy Lv, Casey Hall (2026-10-27). Bài được An Thư dịch và tóm lược từ bản gốc.