Vàng nhân tạo: startup Mỹ tuyên bố biến thủy ngân thành vàng

Ý tưởng vàng nhân tạo (lab-created gold) lại được chú ý khi Marathon Fusion, một startup Mỹ, nói rằng họ đã biến thủy ngân thành vàng bằng công nghệ nhiệt hạch hạt nhân. Theo Jeweller Magazine (Úc), đến nay chưa có bên độc lập nào kiểm chứng tuyên bố này.

Vàng nhân tạo từ thủy ngân được tạo ra thế nào?

Tháng 10/2026, Marathon Fusion công bố đã thực hiện được quá trình chuyển hoá hạt nhân (nuclear transmutation). Cách làm như sau: bắn các neutron năng lượng cao sinh ra từ phản ứng nhiệt hạch vào thủy ngân, tạo ra một đồng vị không bền, rồi đồng vị này phân rã thành vàng bền. Công ty cho biết tốc độ tạo vàng của họ cao gấp khoảng 10 lần kỷ lục trước đó của CERN. Trước đó, vào tháng 7/2025, công ty mới chỉ đưa ra ý tưởng rằng vàng có thể là sản phẩm phụ của lò phản ứng nhiệt hạch.

Để so sánh: theo báo cáo năm 2025 của CERN, trong các thí nghiệm giai đoạn 2015–2018, máy gia tốc Large Hadron Collider chỉ tạo ra khoảng 29 picogram vàng. Lượng vàng này cũng chỉ tồn tại trong tích tắc. Một nghiên cứu năm 2025 dựa trên mô phỏng máy tính, không phải sản xuất thực tế, ước tính một nhà máy nhiệt hạch được thiết kế phù hợp có thể tạo ra khoảng 2 tấn vàng mỗi năm cho mỗi gigawatt công suất nhiệt.

Những điều chưa rõ về vàng nhân tạo

• Marathon Fusion chưa công bố đã tạo ra bao nhiêu vàng, chi phí bao nhiêu, và chưa đưa đủ dữ liệu thí nghiệm để đánh giá tốc độ đó có ý nghĩa thương mại hay không.
• Nhiệt hạch để phát điện thương mại vẫn đang trong giai đoạn phát triển.
• Vàng tạo theo cách này có thể lẫn đồng vị phóng xạ, nên phải lưu giữ một thời gian dài trước khi dùng được.
• Khác với kim cương nhân tạo, vốn dùng quy trình công nghiệp đã có sẵn, vàng nhân tạo cần công nghệ nhiệt hạch chuyên biệt.

Giới chuyên môn khá hoài nghi. Tuy vậy, chuyên gia phân tích Paul Zimnisky cho rằng vàng nhân tạo có thể xuất hiện “nhanh hơn nhiều” so với dự đoán. Ông nhắc lại rằng kim cương nhân tạo được tạo ra từ thập niên 1950 nhưng phải mất nhiều thập kỷ mới thành hàng thương mại. Jeweller Magazine gọi đây là một tuyên bố khoa học hấp dẫn, chưa phải bằng chứng về một nguồn cung vàng mới.

Góc nhìn An Thư

Hiện tại tin này không ảnh hưởng gì tới giá vàng hay giá trị nhẫn, dây chuyền mà người Việt đang có: chưa có vàng nhân tạo nào được bán ra, và chi phí, sản lượng đều chưa được công bố. Dù vậy, câu chuyện kim cương nhân tạo đã cho thấy công nghệ có thể thay đổi giá cả và kỳ vọng của người mua. Vì thế, người mua và người làm nghề trang sức nên theo dõi xem tuyên bố này có được kiểm chứng độc lập hay không.

Xem thêm tại An Thư: Bảng giá vàng hôm nay · Ưu đãi Đổi lớn tại An Thư

Nguồn tham khảo

Jeweller Magazine, Samuel Ord (2026-11-03). Bài được An Thư dịch và tóm lược từ bản gốc.